Yagli gures pehlivan kahramanlarin heykeller.
Pehlivan Heykeli güreş kültürünü bilen için çok anlamlı. Kurtdereli, Kel Aliço ve Koca Yusuf’u bir arada görmek insanı geçmişe götürüyor. Abartılı değil ama mesajı net: burası güreşin hafızası. Kırkpınar ruhunu hissetmek isteyenler mutlaka uğramalı.
Eski efsane başpehlivanlar Kurtdereli, Kel Aliço ve Koca Yusufun heykellerini merhum Kırkpınar Ağası Hüseyin Şahin yaptırmış.
Edirne’de Sarayiçi Er Meydanı’nda duran bu heykel, sadece üç ismin değil, bir geleneğin, bir yaşam biçiminin simgesi.
Kurtdereli, Kel Aliço ve Koca Yusuf…
Her biri kendi döneminde güreşin zirvesine çıkmış, sadece fiziksel güçleriyle değil, cesaretleri, dayanıklılıkları ve karakterleriyle hafızalara kazınmış efsaneler.
Bu heykel, onların hikayesini anlatıyor aslında.
Bir zamanlar yağlı güreşin tozunu soluyan, binlerce seyircinin önünde mindere çıkan, yıllarca ter döken, bazen yenilen ama asla pes etmeyen üç yiğidin onurunu yansıtıyor.
Birlikte Duruyorlar, Güçlü Duruyorlar
Heykeldeki duruşları, birlikte hareket etmeleri, güreşin sadece bireysel bir spor olmadığını, aynı zamanda dayanışma ve saygı üzerine kurulu bir kültür olduğunu hatırlatıyor.
Onlar sadece rakip değil, aynı zamanda birbirine saygı duyan, geleneklerini yaşatan temsilciler.
Edirne’nin Gurur Kaynağı
Her yıl Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin olduğu yerde, bu heykel, Edirne’nin güreş geleneğine verdiği değerin somut göstergesi.
Şehre gelenler için bir durak, genç sporcular içinse bir ilham kaynağı.
“Ben de onların izinden gidebilirim” dedirten bir sembol.
Geçmişten Geleceğe Köprü
Bu heykel sadece geçmişi anmakla kalmaz, geleceğe de bir çağrıdır.
Güreşin sadece bir spor olmadığını, içinde barındırdığı ahlakı, disiplini, saygıyı, sabrı ve cesareti genç kuşaklara aktarma sorumluluğunu hatırlatır.
Edirne’nin Sarayiçi semtinde, Er Meydanı’na yürürken gözlerinden kaçmayan bir şey vardır:
Üç heybetli figür, omuz omuza durur.
Kurtdereli Mehmet Pehlivan, Kel Aliço ve Koca Yusuf.
İşte bu üç isim, sadece güreş tarihimizin değil, Türk spor kültürünün temel taşlarıdır.
Ve bu anıt, onlara sadece bir saygı duruşu değil, gelecek nesillere bırakılmış bir hafıza taşıdır.
Her Biri Bir Efsane
Bu heykel tek bir kişiyi değil, bir dönemi, bir anlayışı temsil ediyor.
Kurtdereli Mehmet Pehlivan, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan dönemin spor ahlakını temsil eder.
Kel Aliço, “Kırkpınar Başpehlivanı” unvanını 27 yıl kimseye kaptırmayan, adeta yenilmez bir yiğittir.
Ve Koca Yusuf… sadece Türkiye değil, dünyada güreş tarihine damga vurmuş bir efsanedir.
Fransa’dan Amerika’ya kadar ünü yayılmış, rakiplerini minderde değil, mertliğiyle ezmiş bir devdir.
Heykelde bu üç isim yan yana durur;
biri hafif eğilmiş, biri dimdik, biri sanki yürüyormuş gibi…
Ama her biri aynı şeyi anlatır:
“Biz sadece güreşmedik, biz Türk milletinin onurunu taşıdık.”
Heykel Değil, Hatıraların Beden Bulmuş Hali
Bu anıtın önünden geçerken insan bir an durmak istiyor.
Çünkü bu heykellerin sadece bir estetiği yok, ağırlığı var.
Yüz ifadeleri ciddi, duruşları kararlı.
Sanki her biri hâlâ er meydanında gibi.
Bir zamanlar yağlı güreşin tozunu yutmuş, omuzlarında insan taşıyan, yere düşüp tekrar kalkan adamlar bunlar.
Ve şimdi, taştan yapılmış ama ruhları hâlâ canlı gibi duruyorlar.
Neden Bu Kadar Önemli?
Bu heykel sadece bir fotoğraf çekme noktası değil.
Buraya gelen her güreşsever, her Edirneli, her spor tarihçisi bilir ki:
Bu üç isim, geleneksel Türk güreşinin ahlakını, yani cesaret, saygı, sabır ve mertliği temsil eder.
Bugünün gençlerine, sadece “güçlü olun” değil,
“dürüst olun, saygılı olun, karakterli olun” mesajını verirler.
Yani bu heykel, geçmişin bir özeti değil,
bugüne bırakılmış bir karakter dersidir.
Ziyaretçiye Ne Katar?
Oraya gidip bu heykellerin önünde durduğunda bir an durup düşünüyorsun.
Bu adamlar dünyayı gezmiş, mindere çıkmış, sırtını yere koymamış.
Ama hâlâ burada, bu şehirde, bu meydanda duruyorlar.
Çünkü Edirne onları unutmamış.
Çünkü Edirne, güreşi sadece spor olarak değil, bir kültür olarak yaşatmaya devam ediyor.
Belki genç bir çocuk oradan geçerken bu üç heykeli görüp,
“Ben de güreşçi olacağım” diyecek.
İşte bu yüzden önemli bu anıt.
Eski baş pehlivanlar
İlimiz Merkez İlçesi Yenimaret Mahallesinde Sarayiçi Kırkpınar Sahasında bulunan Pehlivan Heykeli (Kurtdereli-Kel Aliço-Koca Yusuf)'ni tanımaya çalışalım...
"Kurtdereli Mehmet Pehlivan (1864, Tırnovo - 11 Nisan 1939, Balıkesir), Türk güreşçi. Kurtdereli, Fransız kaynaklarda "Cour-Derelli" olarak geçmektedir...
Kurtdereli Mehmet, 1864 yılında, günümüzde Bulgaristan sınırları içinde bulunan -Türklerin yoğun olarak yaşadığı- Deliorman bölgesindeki Tırnova (bg: Велико Търново) vilayetinin Selvi kasabasına bağlı Bukriva (Çobanköy) -Bukriva'ya Balkan harpleri sonrasında, Mladen (Младен) ismi verilmiştir- köyünde doğdu. Mehmet Pehlivan, 1,95 m boyunda ve 148 kg ağırlığında idi. 21 yaşında iken Koca Yusuf'un karşısına çıktı, övgüsünü kazandı. 93 Harbi'nden sonra Balıkesir'in Kurtdere köyünde hayatına devam etti. 1934'te Soyadı Kanunu'ndan sonra Baykurt soyadını almıştır. 1939 yılında, 75 yaşında Balıkesir'de öldü...
Dönemin meşhur pehlivanları Koca Yusuf, Adalı Halil, Kara Ahmed, Katrancı Mehmet Pehlivan, Karagöz Ali, Filiz Nurullah ve Hergeleci İbrahim ile güreşleri olmuştur. 1901 yılında Yıldız Sarayı'nda düzenlenen bir törende, Kara Ahmed, Adalı Halil, Molla İbrahim ve Ahmet Madaralı ile birlikte güreş sporunun ilerlemesindeki faydalı hizmetlerinden dolayı sanayi madalyası verildi.Ayrıca Kurtdereli'nin Kırkpınar başpehlivanlığı da bulunmaktadır.
Kel Aliço (1845, Plevne - 1922, Edirne), Pomak asıllı Türk güreşçi...
Kel Aliço, Bulgaristan'ın Plevne ili Çerven bryag Червен бряг beldesi, İskar Nehri kıyısındaki Koynare(койнаре) köyünde doğmuş meşhur bir yağlı güreşçidir. Saçsız başından dolayı "kel" lakabıyla anılan Aliço, çok sert ve acımasız güreş tekniğinden dolayı "Gaddar Ali" olarak anılırdı. Güreşe küçük yaşta başladı. Yalnız döneminin değil, Türk güreşinin en büyük pehlivanlarından biri olarak tanındı. Abdülaziz'in ilgisini çekerek huzur güreşlerine katıldı. Yıldız Sarayı'nda şamdancı başılığa kadar yükseldi. Kırkpınar'da aralıksız 27 yıl başpehlivanlığı kazandı. 56 yaşındayken kendisine meydan okuyan çırağı Adalı Halil'i yendiğinde; Adalı, Aliço'dan 25 yaş daha küçüktü. Mezarı İpsala'nın Aliçopehlivan köyündedir...
Koca Yusuf (y. 1857 – 4 Temmuz 1898), gerçek adıyla Yusuf İsmail veya ring adıyla Korkunç Türk (The Terrible Turk), Türk güreşçi, Kırkpınar başpehlivanıdır...
Mindere çıkan ve grekoromen güreşi yapan ilk Türk pehlivanı olduğu sanılmaktadır. 1885 yılında Kırkpınar başpehlivanı olmuş; 1894 yılından itibaren Avrupa ve ABD'de devrin en ünlü güreşçileri ile güreşmiştir. 138 kilo sıkletindeki sporcu, 1,91 metre boyundaydı. ABD turnesinden ülkesine dönerken bir gemi kazasında öldü...
Serbest güreşin efsanevi isimlerinden olan Yusuf; iri gövdesi, güreş becerisi, gücü ve sporcu ahlakı ile "Koca" lakabını almıştır. Önceleri doğduğu köyden ötürü "Karalarlı Yusuf", sonra "Şumnulu Yusuf" olarak anılmış, 1896'dan itibaren çırağı "Erikli Mehmet"e "Küçük Yusuf" denilmeye başlanınca kendisine "Büyük Yusuf" denilmişti...
Dünyada "Korkunç Türk" anlamına gelen "Terrible Turk" unvanı ile anıldı. Kendisinden sonra başka Türk güreşçiler de bu unvanı kullandılar...
1900 yılında Rıza Tevfik 'Güreşte Avrupa Usulü ile Türk Usulü arasındaki Fark ve Müşahebet’ başlıklı yazısında kendisinden Koca Yusuf diye bahsedince yurtta bu isimle anılmaya başlanmıştır..." şeklinde google'da açıklama mevcut...
Her yıl Temmuz aylarında düzenlenen Kırkpınar Yağlı Pehlivan Güreşleri Alanı'ñin ön tarafında bulunan abideler bakımlı, temiz ve tarihi bir alandadır...
@kendiçöpünüçöpeat
@yeşilvetemizbirEDİRNEiçinelele
Kırkpınar er meydanı...Asırları aşan bir organizasyon. Yolları ve rekreasyon çalışmaları ile ziyaretçilerin rahatlıkla gezebileceği bir hale getirilmiş. Güreşler olduğunda ziyaret etmek ve o coşkuya ortak olmak lazım...
2019 yılında 658.incisi duzenlenen Tarihi Kirkpinar Gureslerinin baspehlivanlari anisina Edirne belediyesi tarafindan yapilmis anittir. Alico 27 Adali Halil 18 Kurtdereli ve Koca Yusuf da defalarca baspehlivanlik yapmislardir ve Turk guresi adina cok onemli vazifeler yapmislardir ruhlari sad mekanlari cennet olsun insallah.
1 - 5 Arasında Puan Veriniz
Yorum
Lütfen yorumunuzu girin!