Hacı İbrahim Ağa Çeşmesi

A Hidden Gem Discovered by Chance! I was delighted to stumble upon the Hacı İbrahim Ağa Çeşmesi as I exited the Navy Museum on Tuesday, 24 June 2025, in the afternoon. What a wonderful surprise to find this beautifully restored Ottoman-era fountain right in front of the museum’s administrative building! Even though there isn’t an English sign, its presence is impossible to ignore—a perfect blend of local heritage and elegant architecture. Rich in Meaning and History The fountain’s Ottoman Turkish inscription is deeply touching. Its message speaks of overflowing generosity, likening Hacı İbrahim Ağa’s charitable works to the endless sea. It wishes that those who drink from this fountain remember the benefactor in their prayers and expresses gratitude to God for such kindness. I was struck by the poetic spirit and the heartfelt hope that travelers, too, would be blessed by this simple yet profound act of charity. Who Was Hacı İbrahim Ağa? Learning more, I discovered that Hacı İbrahim Ağa was a significant figure in Ottoman Çanakkale. He served as the steward to the celebrated admiral Cezayirli Gazi Hasan Pasha and held an important court position. His philanthropy is legendary—he commissioned not just this fountain, but several others throughout the city, many established as charitable endowments. His legacy lives on through these gifts of water and generosity. Historical and Architectural Beauty The fountain itself is a marvel: fully constructed from marble, with a rectangular form and a gently arched, shallow niche. Every detail speaks of Ottoman craftsmanship, from the pronounced keystone to the subtle relief decorations—grape clusters, curling branches, tulips, and floral motifs—all elegantly carved. The inscription is artfully set within eight decorative cartouches, and the combination of brass faucet and marble basin adds to the authenticity. This artistry is all the more impressive considering the fountain’s age and the care taken to restore it. A Testament to Culture and Community Public fountains like this were once central to daily life, serving both locals and travelers in the pre-modern city. In Islamic tradition, providing water is considered one of the most enduring forms of charity, bringing spiritual rewards long after the benefactor’s lifetime. Today, the Hacı İbrahim Ağa Fountain stands as a protected piece of cultural heritage—admired not only for its design, but for the spirit of giving it represents. In summary: The Hacı İbrahim Ağa Çeşmesi is a true historical treasure—small in size but immense in meaning. It’s a powerful symbol of both the generosity and artistic sensibility of the Ottoman era. For anyone interested in Çanakkale’s history, culture, or architecture, I can’t recommend a visit highly enough. Don’t miss this hidden gem!

---

Hacı ibrahim Ağa Çesmesi Çeşme üzerinde yer alan Osmanlıca kitabenin Türkçe okunuşu "Merkez-i Bezl-isehâ her ihsân ve ata Cüş idüb bahr-i kerem-i oldu misal-i derya Yani sahibü'l hayrât el hac ibrahim ağa Müstedam ide devletinde anı hüda Vasf-ı vas'a oldu hayr-ı şanına İçe attaş suyun olalar hakka hamida Yedir seyyahı ebri tarihi tamam oldu Aynı-ir zevahirde inayet-i selsebil" Anlam: "Derya gibi oldu çosup ikram denizi Yani hayrat sahibi hacı İbrahim ağa Allah onu devletine daim etsün Onun hususiyeti şanını çokça vasıflandı Attaş suyunu içince hakka şükretsinler Birde yedir ki yolculuğu yardımın tamam olsun sebil" şeklindedir. Hacı ibrahim Ağa, Kaptan-ı Derya Cezayirli Gazi Hasan Paşa'nın kethüdâsı ve dergah-ı áli kapucubaşılarındandır. Çanakkale Deniz Müzesi idari binası ön kısmında bulunan çeşme , kitabesindeki metinden çeşmenin Hacı ibrahim Ağa tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Kitabede tarih belirtilmemiş ebced düşülmüştür. 1843 yılında Hacı ibrahim Ağa çeşmesinin bulunduğu alan (279 zira), Çimenlik Kalesi önünde inşa edilen Asakir-i Mansure-i Muhammediye Kışlası için 5.940 kuruş bedel ile istimlak edilmiştir . Hacı ibrahim Ağa'nın Çimenlik Kalesi içinde ve diğer yerlerde de çeşmeleri ve bu çesmelerin vakfı bulunmaktadır. Dikdörtgen şekilli çeşme , yuvarlak kemerli ve fazla derin olmayan bir nişe sahiptir. Tamamen mermer ile inşa edilmiştir. Kemer, iki yandan sade başlıklı iki adet plaster üzerine oturtulmuştur. Plasterlerin başlıkları ve ayakları sade silme şeritleriyle hareketlendirilmiştir. Kemerin kilit taşı vurgulanmış ve dışa taşıntılı inşa edilmiştir. Çeşmenin köşeliklerinde, kemer yüzeyinde ve aynalık kısmında hafif kabartma süslemelere yer verilmiştir . Süslemelerde ağırlıklı olarak bitkisel desenler tercih edilmiştir. Köşeliklerde dallardan sarkan üzüm dalları ve asma yaprakları kemer yüzeyinde ise kıvrım dallar, yapraklar ve çiçeklerden oluşan süslemeler görülmektedir. Kemerin oturduğu plasterler üzerindeki süslemede vazo benzeri bir kaptan çıkarak yukarı doğru devam eden iri yapraklar ve yaprakların arasına yerleştirilen laleler bulunmaktadır. Aynalık bölümünün üst kısmı kıvrım dallarla dolgulandırılmış, alt kısmına iki sütunla taşınan kemerli bir yapı yerleştirilmiştir. Kilit taşı akantus yaprağı şeklinde olan kemerin üst kesiminde boş bir kartuş görülmektedir. Kitabe, sekiz kartuş içine yazılmıştır. Musluk pirinç, yalak kısmı mermerdir.

---

Tarihi önemli bir yapı

---

Çanakkale Deniz Müzesi Komutanlığı girişinde bulunan bu çeşme, üzerinde bulunan çeşme kitabesi çevirisine göre "Hacı İbrahim Ağa Çeşmesi"dir.