Büyük Cami Çeşmesi ( Alman Çeşmesi )

Hala kullanılıyor ama her yerinden de su akıtıyor, restore edilmeli

---

Tarihi çeşmenin 3 tarafında musluk var. Mermer işlemeler çok güzel. Ama çeşmenin her yerinden Su sızıyor, tamir edilmesi gerekiyor

---

Çok güzel bi çeşme

---

Büyük Cami Çeşmesi, Hızırbey Camii Çeşmesi, Alman Çeşmesi ya da Çarşı Çeşmesi, olarak bilinen bir çeşmedir.

---

Bu çeşme, 19. yüzyılın sonlarında Hacı Adil Bey tarafından yaptırılmış. Hızırbey Camii bahçe duvarının çarşı meydanına bakan köşesinde yer alan çeşme, daha önce meydanın ortasındayken sonradan bugünkü yeri olan hamamın karşısına taşınmış. Dört yüzlü bir meydan çeşmesi olup tamamen mermerden inşa edilmiştir. Kare planlı olan çeşmenin bir yüzü, günümüzdeki yerine taşınınca duvara bitiştirilerek iptal edilmiştir. İşçiliği ve süslemeleriyle dikkat çeken çeşmenin cepheleri birbirinin aynısıdır. Süslemeler ayna taşında ve üst kısmında yoğunlaşmıştır.

---

Es ist immer ein besuch wert die ganze Umgebung ist mit geschichtlicher Kunst voll bestückt.

---

İlimiz Demirtaş Mahallesinde, Karaumurbey Caddesi ve Yayla Caddesi kesişme noktası ile Cumhuriye Meydanı karşısında, Yayla Caddesi tarafında alışveriş dükkanları, Cafe ve çay ocakları olan, Karaumurbey Cadde tarafında ise Eski Cumhuriyet Halk Fırkası Binası (Günümüz Dallas Giyim), Hızırbey (Çifte) Hamam ile Hızırbey Bedesteni (Arasta) olan bahçe duvarına yaslanmış olduğu Hızırbey Cami ile Şevket Dingiloğlu Parkı gibi bilinen noktalara yakınlığı ile bilinen Büyük Cami (Alman) Çeşmesini eski resimleri ile tanımaya çalışalım... 1912/1913 yıllarındaki Balkan Savaşları sırasında Bulgarlar tarafından Hızırbey (Büyük) Caminin minaresi ile Kırkkilise'de inşa edilen ilk Cami olan Serdar Ali Paşa Cami ve Cami etrafındaki vakıf dükkanları yıkılmıştır... 21 Temmuz 1913 tarihinde Kırkkilise'nin Bulgar İşgalinden sonra Hızırbey (Büyük) Cami'ne yakınlığı ile tekrar yapılmamıştır... Serdar Ali Paşa Cami mermer, taş ve tuğlalarından Cumhuriyet Meydanında dört cepheli ve dört çeşmeli Büyük Cami (Alman) Çeşmesi Hacı Adil Bey tarafından yaptırılmıştır... Büyük Cami (Alman) Çeşmesi 1950'li yıllarda yol genişletme çalışmaları neticesinde 1383 yılında Köse Mihalzade Hızır Bey tarafından yaptırılan Hızırbey (Büyük) Cami'nin Cumhuriyet Meydanına bakan köşesine taşınmıştır... Büyük Cami (Alman) Çesmesi dört yüzlü bir meydan çeşmesi olarak kare plan şemasıyla tamamen mermerden inşa edilmiştir. Kare planlı olan çeşmenin bir yüzü, günümüzdeki yerine taşınınca duvara bitiştirilerek iptal edilmiştir... İşçiliği ve süslemeleriyle dikkat çeken çeşmenin cepheleri birbirinin aynısı olup süslemeler ayna taşında ve üst kısmında yoğunlaşmıştır. Ayna taşının üst kısmında kitabelik ve iki farklı renkteki mermerden oluşturulmuş sivri kemer şeklindeki çerçeve, kemer formunun iki yanında birer dışbükey görünümlü kesitler bulunmaktadır. Muslukların altında, çeşmenin gövdesine monte edilmiş geniş mermer kurnalar bulunmaktadır. Çeşmenin üst örtüsü eski yerinden taşınmadan önce, geniş saçaklı eğimli yüzeylerin merkezine yerleştirilmiş soğan biçimli bir kubbe ile oluşturulmuşken, şimdiki yerine taşındığında düz betonarme bir döşeme olarak teşkil edilmiştir. Büyük Cami (Alman) Çesmesi arkasındaki Hızırbey (Büyük) Cami bahçe kısmında Eski Osmanlıca Yazılı Cami Kabristanı bulunmaktadır... İlimizin en bliinen çesmesi olup, zaman zaman bakımsızlıkla karşı karşıya kalmaktadır... Our city is in Demirtaş District, opposite the intersection point of Karaumurbey Street and Yayla Street and Cumhuriyet Square, on the Yayla Street side there are shopping shops, cafes and tea houses, and on the Karaumurbey Street side there is the Old Cumhuriyet People's Party Building (Today's Dallas Giyim), Hızırbey (Çifte) Hammam and Hızırbey. Let's try to get to know the Great Mosque (German) Fountain, known for its proximity to well-known spots such as Hızırbey Mosque and Şevket Dingiloğlu Park, where it leans against the garden wall with its covered bazaar (Arasta), with its old pictures... During the Balkan Wars in 1912/1913, the minaret of the Hızırbey (Great) Mosque and the Serdar Ali Pasha Mosque, the first mosque built in Kırkkilise, and the foundation shops around the Mosque were destroyed by the Bulgarians... After the Bulgarian occupation of Kırkkilise on July 21, 1913, it was not rebuilt due to its proximity to Hızırbey (Great) Mosque... The Grand Mosque (German) Fountain with four facades and four fountains in the Republic Square was built by Hacı Adil Bey from Serdar Ali Pasha Mosque's marble, stone and bricks... As a result of road widening works in the 1950s, the Great Mosque (German) Fountain was moved to the corner of the Hızırbey (Great) Mosque, built by Köse Mihalzade Hızır Bey in 1383, overlooking the Republic Square... The Great Mosque (German) Fountain was built entirely of marble with a square plan scheme as a four-faced square fountain. One side of the fountain, which has a square plan, was canceled by being attached to the wall when it was moved to its current location... The facades of the fountain, which draws attention with its workmanship and decorations, are i

---

Büyük Cami Çeşmesi ( Alman Çeşmesi ) Kırklareli’nde XVI. yüzyıldan XX. yüzyılın başlarına kadar yapılmış, ancak bazı yapı kayıpları ve onarımlarla günümüze ulaşabilen Osmanlı çeşmeleri arasında Büyük Cami Çeşmesi zarafeti, işlevselliği ve kent dokusuna kattığı değer ile ayrı bir yerde bulunur. Şehrin klasik Osmanlı çeşmeleri arasında neoklasik üslubuyla dikkatleri çeken çeşme Alman Çeşmesi olarak da anılmaktadır. Çeşme hakkında… Büyük Cami Çeşmesi, 1383 yılında yapılan külliyenin bir parçası olan ve Kırklareli’nin en eski camii olan Hızır Bey Camii’nin Cumhuriyet Meydanı’na bakan duvarına bitişik konumlanmıştır. Yapı, Büyük Camii olarak da anıldığı için çeşme günümüzde yaygın kullanılan adını buradan almıştır. Buna karşılık en azından Balkan Savaşları yıllarına değin çeşmenin şimdiki yerine 40-50 metre mesafede, Hızır Bey Arastası’nın karşısına düşen çarşı meydanında ( Cumhuriyet Meydanı ) olduğunu, takip eden yıllarda şimdiki yerine taşındığını biliyoruz. Büyük Cami ( Alman ) Çeşmesi © Trakya Gezi Rehberi Orijinalinde dört yüzlü bir meydan çeşmesi olarak yapılan çeşme bugünkü yerine taşınırken caminin bahçe duvarıyla kaynaştırılan yüzü maalesef ki iptal edilmiştir. Kare plan şemasına sahip Büyük Cami Çeşmesi tamamen mermer malzeme kullanılarak yapılmıştır. Çeşmenin her üç cephesi birbirinin aynı formdadır. Süslemeler üst kısımda, ayna taşı etrafında yoğunlaşmıştır. Ayna taşının üst kısmında kitabelik ve iki farklı renkteki mermerden oluşturulmuş sivri kemer şeklindeki çerçeve, kemer formunun iki yanında birer kabara bulunmaktadır. Muslukların altında, çeşmenin gövdesine monte edilmiş geniş mermer kurnalar bulunmaktadır. Çeşmenin üst örtüsü eski yerinden taşınmadan önce, geniş saçaklı eğimli yüzeylerin merkezine yerleştirilmiş soğan biçimli bir kubbe ile oluşturulmuşken, şimdiki yerine taşındığında düz betonarme bir döşeme olarak teşkil edilmiştir. ( Kaynak: Kırklareli Kültür Envanteri ) Zaman zaman çeşmenin eski yerine taşınarak, yine dört yüzlü bir meydan çeşmesi olarak kent dokusuna kazandırılması konusunda girişimlerde bulunulmuşsa da bugüne kadar bu gerçekleşmemiştir. Büyük Cami Çeşmesi XIX. yüzyılın sonlarında, 1898 yılında yaptırılmıştır. Çeşmenin yaptıranı 1967, Kırklareli İl Yıllığı’na göre, XX. yüzyılın ilk çeyreğinde iki dönem Edirne Valisi olarak görev yapmış olan Hacı Adil Bey’dir. Buna karşılık ilgili tarihlerde Hacı Adil Bey’in henüz İstanbul’da Gümrük Memuru olarak görev yapıyor olması, aynı zamanda hukuk öğrenimine devam ediyor olması, hatta Edirne Valiliği görevine gelmesi için dahi 10 yıl gibi bir süre olması, yapının banisinin başka kaynaklarla da desteklenmesini gerekli kılmaktadır. Bir diğer düşündürücü konu ise çeşmenin Alman Çeşmesi olarak anılması ile ilgilidir. 1898 tarihi Alman Kralı II. Wilhelm’in Sultan II. Abdülhamid Han’la ikinci defa görüşmek için İstanbul’a geldiği tarihtir. Bu buluşmada İstanbul-Bağdat Demiryolunun Alman firmalara yaptırılması konusunda ticari bir kazanım elde eden II. Wilhelm bunun karşılığında bazı jestlerde bulunmuştur. Bu buluşmanın anısına ithaf edilmiş, Almanya’da yapılarak 1901 yılında Türkiye’ye getirilen ve Sultanahmet Meydanı’ndaki yerine monte edilen aynı isimli, görkemli bir çeşme bulunmaktadır. Osmanlı-Alman ilişkilerinde askeri ve ticari ortaklıkların temellerinin atılmasına her iki tarafça önem atfediliyor olması hasabiyle, Kırklareli’nde aynı tarihte yaptırılan bu çeşmenin niçin “Alman Çeşmesi” adıyla anılıyor olduğu ile ilgili olarak bir anı çeşmesi olabileceği yönünde zayıf bir bağ kurulabilir. Yine de “Niçin Kırklareli ?” sorusuna doyurucu bir yanıt verilemez. Halkın belleğinde bu çeşmenin “Alman Çeşmesi” olarak anılıyor olması ve bunun günümüze kadar taşınmasının yine de bir sebebi olmalıdır.

---

Tarihe kısa bir bakış

---

Çeşme, XIX. yüzyılın sonlarında Hacı Adil Bey tarafından yaptırılmıştır (Kırklareli İl Yıllığı, 1967). Karakaş Mahallesi’nde, Hızırbey Camii bahçe duvarının çarşı meydanına bakan köşesinde yer alan çeşme, daha önce Çarşı Meydanının ortasında bulunmaktayken sonradan bugünkü yerine taşınmıştır. Dört yüzlü bir meydan çeşmesi olarak kare plan şemasıyla tamamen mermerden inşa edilmiştir. Kare planlı olan çeşmenin bir yüzü, günümüzdeki yerine taşınınca duvara bitiştirilerek iptal edilmiştir. İşçiliği ve süslemeleriyle dikkat çeken çeşmenin cepheleri birbirinin aynısı olup süslemeler ayna taşında ve üst kısmında yoğunlaşmıştır. Ayna taşının üst kısmında kitabelik ve iki farklı renkteki mermerden oluşturulmuş sivri kemer şeklindeki çerçeve, kemer formunun iki yanında birer kabara bulunmaktadır. Muslukların altında, çeşmenin gövdesine monte edilmiş geniş mermer kurnalar bulunmaktadır. Çeşmenin üst örtüsü eski yerinden taşınmadan önce, geniş saçaklı eğimli yüzeylerin merkezine yerleştirilmiş soğan biçimli bir kubbe ile oluşturulmuşken, şimdiki yerine taşındığında düz betonarme bir döşeme olarak teşkil edilmiştir.